حسابرسی موجودی کالای پایان دوره

دسته: حسابرسی
بدون دیدگاه
پنج شنبه - ۱۷ تیر ۱۳۹۵
حسابرسی موجودی کالای پایان دوره

حضور حسابرس به منظور شمارش موجودی‌های انبار و اهمیتی که انبارگردانی در رسیدگی و حسابرسی دارد از ویژگی‌‌ خاصی برخوردار است

حسابرسی موجودی کالای پایان دوره: یکی از اقدامات و وظایفی که معمولاً‌ حسابرس باید قبل از رسیدگی به حساب موجودی کالا انجام دهد انبارگردانی و شمارش فیزیکی و مشاهده عینی موجودی انبارها می‌باشد.

 

در هر حال حضور حسابرس به منظور شمارش موجودی‌های انبار و اهمیتی که انبارگردانی در رسیدگی و حسابرسی دارد از ویژگی‌‌ خاصی برخوردار است که در زیر به بخشی از اهمیت انبارگردانی و دلایل حضور حسابرس در آن اشاره می‌شود.

 

 

اهمیت انبارگردانی و دلایل حضور حسابرس در آن

1-      موجودی‌های کالا معمولاً‌ یکی از اقلام مهم دارائی‌های ترازنامه شرکت‌ها می‌باشد.

2-  موجودی‌های کالا بیش از هر نوع دارایی دیگر در معرض تغییر،‌ حیف و میل و اشتباه در شمارش می‌باشد.

 

 

3-  بررسی و اثبات کمیت و کمیت آنها مشکل‌تر از بررسی‌ و اثبات سایر دارائی‌ها است و معمولاً مشاهده عینی آنها مطمئن‌ترین طریق رسیدگی می‌باشد. لذا بدون انجام شمارش موجودی‌ها، هیچ‌کس(منجمله مدیریت) قادر نخواهد بود نسبت به صحت ارقام منعکس در صورت‌های مالی اطمینان کند.

 

 

4-  تمام موسسات حرفه‌ای حسابرسی حضور حسابرس را در انبارگردانی واحد مورد رسیدگی لازم دانسته و تاکید کرده‌اند. در مواردی که حسابرس بر شمارش موجودی‌ها نظارت نداشته باشد،‌ گزارش حسابرس باید صراحتاً علت آن را ذکر کند.

 

بنابراین حضور حسابرس در تمام مراحل انبارگردانی و نظارت کامل و آگاهانه برجریانات قبل از شروع تا پایان مرحله انبارگردانی ضروری‌می‌باشد.

 

باید توجه شود که تعیین مقادیر،‌کیفیت و ارزش‌های موجودی کالا از وظایف شرکت بوده و حسابرس در تهیه و تعیین اطلاعات مذکور مسئولیت و دخالت ندارد. حسابرس همگام و همراه با کارکنان شرکت تمام مراحل مربوط به تعیین مقادیر، کیفیت و ارزش‌های موجودی کالا را به دقت نظارت می‌کند تا از نتیجه کار آنها مطلع شود و از مقایسه این نتایج با معیارهای پذیرفته شده حسابرسی قادر گردد در مورد روش کنترل انبار و صحت ارقام موجودی‌ها اظهار کند.

 

 

5-  حسابرس باید قبل از حضور در انبارگردانی، برنامه و دستورالعمل‌ انبارگردانی و دستورالعمل حسابرسی و نقشه کارخانه و انبار را مطالعه کند و با حضور ذهن کافی در انبارگردانی حاضر شود و اسناد و مدارک مزبور را برای مراجعه بعدی در اختیار داشته باشد. برای اجتناب از تکرار برنامه و دستورالعمل انبارگردانی پیشنهاد می‌شود به برنامه انبارگردانی که در صفحات 369-364 همین کتاب ارائه گردیده تاکید می‌گردد.

 

ضمن این که برنامه انبارگردانی مزبور لزوماً شامل کلیه نکات و موارد همه شرکت‌ها نخواهد بود و هر شرکتی بنا به ضرورت می‌تواند تمامی و یا بخشی از آن را به عنوان برنامه انبارگردانی خود اعلام کند و در صورتی که نیاز به توجه بیشتر در خصوص شمارش موجودی‌ها در بعضی از شرکت‌ها باشد، می‌بایست نکات مزبور،‌ در برنامه انبارگردانی گنجانده شود.

 

 

از طرفی چون روش انبارداری عمدتاً متکی به چگونگی ورود و خروج و نحوه نگهداری کالا است. لذا بررسی چگونگی تقاضای خرید و تحویل و صدور کالا هم باید مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد. به همین دلیل، حسابرس، موجودی‌های کالا را در مرحله بررسی اقلام ترازنامه‌ای و پس از انجام انبارگردانی مورد حسابرسی قرار می‌دهد.

 

 

 

وظایف حسابرس در انبار گردانی

الف)   تشکیل جلسات قبل از شروع انبار گردانی به منظور تدوین برنامه انبار گردانی
ب‌)   ارائه آموزش کافی به افرادی که در انبار گردانی شرکت می نمایند
ت‌)   مطالعه برنامه انبار گردانی توسط حسابرس و تذکر موارد قابل اصلاح به مسئولین شرکت

 
ث‌)   حضور حسابرس در انبار گردانی و تفهیم این مطلب به مسئولین شرکت که مسئولیت انبار گردانی با آنان است نه حسابرسان مستقل
ج‌)    تکمیل پرسشنامه نظارت بر انبارگردانی توسط حسابرس
ح‌)   اطمینان از مخدوش نبودن موجودی های نوشته شده و یا جلوگیری از هرگونه تعییر در مقادیر
خ‌)    اطمینان از شمارش همه موجودی ها حداقل 2 بار (شمارش دوم باید توسط افرادی غیر از گروه اول باشد)

 
د‌)   شمارش تعدادی که از اقلام توسط حسابرسان
ذ‌)   مطلع بودن حسابرس از کلیه مکانها و محلهای انبار
ر‌)   اعضای تیم انبار گردانی باید اشخاصی به غیر از انبارداران باشند

در ادامه بخوانید:  کاربرد استانداردهای حسابرسی عملياتي

 
ز‌)   اطمینان حسابرس از توقف ورود و خروج کالا در حین انبار گردانی
س‌)   اطمینان از اینکه هیچ کالایی 2 بار شمارش نشده باشد
ش‌)   اطمینان از کالاهایی که اصلا وجود خارجی ندارد و اینکه جزء موجودی کالا هم منظور نگردیده باشد.

 

 

 

صاحبکار برای برنامه ریزی شمارش موجودیها باید عوامل زیر را،مانند آنچه در زیر می آید،مورد توجه قرار دهد:

 

 

1) تعیین مناسبترین تاریخ یا تاریخها.
2) توقف تولید در برخی از دوایر تولید.
3) جداسازی کالاهای ناباب و ناقص.

 
4) برقراری کنترل برای شمارش موجودیها با استفاده از برگه های شمارش.
5) انقطاع کامل معاملات خرید وفروش
6) استفاده از خدمات مهندسین و سایر کارشناسان به منظور تعیین کمیت و کیفیت برخی از کالاها و مواد.

 

 

 تهیه مقدمات شمارش موجودی کالای پایان دوره

به منظور فراهم نمودن مقدمات شمارش و انجام آن به نحو مطلوب ، بدون وفقه و منطبق با اصول و ضوابط ، علاوه بر آماده سازی فرمها و تهیه ابزار و وسائل انجام کار ، انجام اقدامات و همچنین موارد زیرتوسط افراد یا فسمتهای ذیربط ضروری می باشد:

 

 

۱-۱-اقدامات مسئول انبار (مهم)

الف – موجودیها باید مرتب و به شکلی قرار داده شود که به آسانی  قابل رؤیت وشمارش بوده بطوریکه محتاج بررسیهای پیچیده و طولانی نباشد و حتی الامکان کلیه اقلامی که دارای ماهیت مشابه می باشند دریک محل نگهداری شود.در صورتیکه جمع آوری و نگهداری اقلام مشابه دریک محل مقدور نباشد باید قبل از شروع شمارش محلهای استقرار این گونه اقلام طی صورتی ، مشخص و در اختیار هماهنگ کننده وحسابرس ناظر قرار گیرد تا از طریق سرپرست شمارش انبار به گروههای مربوط تسلیم گردد.

 
ب- قبل از آغاز عملیات شمارش ، برگه های شمارش که مشخصات اقلام در آنها درج گردیده ، بایستی توسط مسئول انبار روی اقلام مربوط الصاق شود.

 
پ- اقلام ناباب ، ضایعات و اقلام راکد یا بدون مصرف و همچنین موجودیهای امانی دیگران نزد شرکت حتی الامکان باید جدا از سایر موجودیها قرار داده شوندو صورت این گونه اقلام نیز بایستی به هماهنگ کننده و نماینده  حسابرسی تسلیم گردد

 
ت – آخرین شماره برگه های رسید انبار ، حواله انبار ، برگشت به انبار وسایر مدارک بایستی قبل از شروع شمارش به هماهنگ کننده و نماینده  حسابرسی گزارش شود تا مبنای کنترل نقل و انتقالات موجودیها .مربرط به دوره ما لی قرار گیرد.
ث – صورت کلیه اقلامی که برای آنها مجوز خروج از انبار صادر شده ولی هنوز اجناس مزبور تحویل نگردیده اند ، بایستی به هماهنگ ¬کننده و نماینده  حسابرسی داده شود تا این گونه اقلام در تعیین دقیق موجودیهای متعلق به شرکت منظور گردد.

 
ج – در حین انبار گردانی، انبار دار موطف به راهنمائی و پاسخگویی موارد شمارش بوده و نبایست هیچگونه دخالتی در امر شمارش نماید.
د – از کلیه اقلام متعلق به شرکت که به صورت امانی نزد دیگران نگهداری میشود  صورتی تهیه دراختیار هماهنگ کننده و حسابرس ناظر قرار می گیرد.

 

 

 

۲-۱- اقدامات سایر واحدها جهت شمارش موجودی کالای پایان دوره

الف ـ مسئولین تدارکات و فروش شرکت حتی الامکان باید برنامه خرید و فروش را طوری تنظیم کنند که از تاریخ شروع انبار گردانی، جنسی به انبار وارد و یا از انبار صادر نگردد تا از ایجاد وقفه در امر شمارش جلوگیری شود.

 
ب ـ واحدها بایستی ترتیبی دهندتاتمام احتیاجات آنان در طول دوره شمارش ، قبل از آغاز عملیات شمارش از انبار تحویل گرفته شود.
ج ـ واحدها موظفند کلیه اقلام اضافی را قبل از انبارگردانی به انبار ا نتقال دهند.

 

 

3-۱-اقدامات امور مالی جهت شمارش موجودی کالای پایان دوره
کلیه کارتهای موجودی انبار و کارتهای حسابداری انبار حتی¬الامکان بایستی قبل از آغاز شمارش بهنگام شود وهمچنین کلیه تگها روز قبل از شمارش در اختیار مسئول انبار قرار گیرد.

 

در ادامه بخوانید:  نکات کلیدی و مهم حسابرسی

 

 

اهم نکات قابل توجه در نظارت حسابرس بر انبارگردانی

حسابرس مسئول شمارش موجودیها نیست و فقط نظارت بر انبارگردانی را بر عهده دارد

 
برنامه شمارش باید قبل از شروع انبارگردانی توسط مدیریت تنظیم و شامل اطلاعاتی از جمله شروع و خاتمه ، انواع موجودیها ، موقعیت مکانی موجودیها ، تعداد تیم های شمارش ، اسامی وظیفه هر یک از آنها ، تعداد دفعات شمارش و نحوه رفع مغایرت بین شمارش های مختلف با یکدیگر و با سوابق انبار باشد

 
برای حصول اطمینان از صحت اجرای برنامه شمارش لازم است ، وقت حسابرس عمدتا صرف نظارت بر انبارگردانی شود

 
به منظور حصول اطمینان حسابرس تعدادی از اقلام موجود را به عنوان نمونه شخصا در انبار شمارش نموده و با شمارش شرکت مطابقت می نماید
حسابرس در زمان انبار گردانی (پایان سال مالی) باید تمامی اطلاعات مربوط به مقطع گیری زمانی را گردآوری نماید.

 
۱- آیا حسابرس مستقل وظیفه دارد که طی نامه‌ای از واحد مورد رسیدگی بخواهد که در پایان سال مالی موجودی‌گیری به عمل آورد یا اینکه این از جمله وظایف مسوولان‌ واحد مورد رسیدگی است که در این باره تصمیم‌گیری و حسابرس مستقل را از تصمیم خود آگاه کنند.

 
پاسخ به این سوال این است که این عمل جزو وظایف مسوولان‌ واحد مورد رسیدگی است و در این رابطه باید پیش‌نویس برنامه انبار گردانی که در آن موارد مختلفی درج شده، برای حسابرس مستقل خود ارسال کرده و حسابرس مستقل نیز پس از مطالعه دقیق برنامه انبار گردانی، نظرات خود را به صورت کتبی به اطلاع مسوولان‌ واحد مورد رسیدگی برساند و در نهایت به یک توافق معقول برسند.

 
در یک واحد تجاری، موجودی‌های پایان سال مالی شمارش نشده بود و این موضوع به صورت یک بند در اظهارنظر تعدیل شده گزارش حسابرس آورده شد. در مجمع عمومی عادی صاحبان سهام واحد مورد رسیدگی یکی از اعضای هیات‌ مدیره از حسابرس مستقل پرسید که آیا او از مسوولان آن واحد مورد رسیدگی درخواست کرده بود که در پایان سال مالی از موجودی‌های آن شمارش به عمل آورند؟

 

در پاسخ به این عضو هیات‌ مدیره گفته شد که این وظیفه حسابرس نیست که از مسوولان واحد مورد رسیدگی درخواست کند در پایان سال مالی از موجودی‌های خود شمارش به عمل آورند ولی باوجود آن، حسابرس طی نامه‌ای به تاریخ اول اسفندماه از مدیریت آن واحد مورد رسیدگی درخواست کرده بود که برنامه انبارگردانی خود را برای او ارسال کنند و کپی نامه حسابرس به آن عضو هیات‌ مدیره نشان داده شد.

 

 

ایشان که در گوشه رینگ افتاده بود سوال کرد که آیا حسابرس رسید نامه یادشده را دارد؟ رسید این نامه که از طرف دبیرخانه آن واحد مورد رسیدگی صادر شده بود، به آن عضو هیات‌ مدیره نشان داده شد.

 

ایشان که خود را کاملا در وضع ناهنجاری در گوشه رینگ پیدا کرده بود، تنها برای سفته‌بازی، رفع مسوولیت‌ (البته به خیال خام خود) و فرار از موقعیت بسیار بدی که برای او ایجاد شده بود پاسخ داد که این نامه نباید به دبیرخانه واحد مورد رسیدگی داده می‌شد، بلکه این نامه باید به تک تک اعضای هیات‌ مدیره واحد مورد رسیدگی به صورت دستی داده می‌شد!

 
در برنامه انبارگردانی موارد مختلفی درج می‌شود که آنها را در یک نوشتار جداگانه به اطلاع خوانندگان گرامی خواهم رساند. در اینجا به چند مورد خاص از مواردی که در برنامه انبارگردانی درج می‌شود، اشاره مختصری می‌کنم. در این برنامه باید تاریخ شروع و پایان انبارگردانی، نحوه رفع مغایرت‌‌ها، نقشه محل نگهداری انبارها و … درج شود.

 

در رابطه با محل نگهداری موجودی‌ها خاطره‌ای از زمان دانشجویی دارم که در اینجا می‌آورم. معمولا در برنامه انبارگردانی باید نقشه‌ای از کل کارخانه و محل‌های نگهداری موجودی‌ها وجود داشته باشد و به حسابرس ارائه شود تا در شمارش موجودی‌ها، انبار یا انبارهایی فراموش و نادیده گرفته نشود.

در ادامه بخوانید:  حسابرس بورس تهران

 

 

در یک شرکت تولید گچ، پس از پایان انبارگردانی و بعد از مقایسه موجودی‌های شمارش شده با کارت‌های موجودی و تعیین مغایرت‌ها، به دفتر مرکزی واحد مورد رسیدگی برگشتیم.

 

مدتی از زمان انبارگردانی گذشته بود که می‌خواستیم کنترل کلی (Overall test) از تعداد پاکت‌های گچ مصرف شده با میزان گچ پاکتی تولید شده و فروش رفته (البته با توجه به موجودی ابتدای دوره موجودی گچ پاکتی و سایر موارد مرتبط) به عمل آوریم. در این زمان متوجه شدیم که تعداد پاکت‌های مصرفی با میزان گچ پاکتی تولید شده، فروش رفته و مانده پایان سال مطابقت ندارد.

 

تعداد قابل توجهی کسری در پاکت‌های خالی گچ وجود داشت. موضوع را به مدیریت واحد مورد رسیدگی گزارش دادیم. آنها نتوانستند پاسخ قانع‌کننده‌ای به موضوع مطرح شده از طرف حسابرسان ارائه دهند.

 

 

این موضوع حل نشده باقی ماند ولی پیگیری در مورد آن ادامه داشت تا اینکه روزی یکی از کارکنان کارخانه از مدیر مالی آن واحد مورد رسیدگی سوال کرد که آیا موجودی پاکت‌های خالی واقع در انبار کارخانه که در زیر دستگاهی که پاکت‌ها را با گچ پر می‌کند شمارش شده است یا خیر؟

 

به این‌ وسیله مشخص شد که پاکت‌های خالی موجود در این انبار کاملا نادیده گرفته شده بود! بله، عدم ارائه نقشه کامل از محل نگهداری کلیه موجودی‌ها و بی‌دقتی کادر شمارش موجودی‌های واحد مورد رسیدگی، چنین مشکلاتی را به بار می‌آورد.

 
۲- آیا شمارش موجودی‌ها باید توسط اعضای تیم حسابرسی انجام شود؟

پاسخ خیر است. شمارش باید توسط کارکنان واحد مورد رسیدگی انجام شود و حسابرس بر انجام دقیق شمارش فقط نظارت می‌کند. البته حسابرس می‌تواند در صورتی‌که مایل باشد، تعدادی از اجناس را به صورت نمونه‌گیری، شخصا شمارش کند ولی شمارش کل موجودی‌ها به عهده کادر واحد مورد رسیدگی است.

 

لازم به توضیح است که مدیران بعضی از واحدهای مورد رسیدگی این برداشت نادرست را دارند که حسابرس برای انجام شمارش موجودی‌ها آمده و باید آستین‌ها را بالا بزند و همراه با کارگران واحد مورد رسیدگی، پیچ و مهره‌ها و… را بشمرد.

 

 

یکی از مدیران واحد مورد رسیدگی اظهار کرده بود که حسابرسان دست‌هایشان را در جیبشان گذاشته بودند و همینطور بیکار در انبار‌ها می‌گشتند. به چنین مدیرانی باید گفت که رقم موجودی‌ها یکی از اقلام تشکیل‌دهنده صورت‌های مالی است و حصول اطمینان از صحت و سقم آن با مدیریت واحد مورد رسیدگی است،

 

بنابراین آنها باید شمارش دقیقی از موجودی‌های شرکت‌ها را توسط کادر خود به عمل آورند و حسابرس فقط به عنوان ناظر در شمارش صحیح موجودی‌ها در موجودی‌گیری‌ها شرکت می‌کند و البته وظایف حسابرسی هم دارد که در اینجا به آنها نمی‌پردازم و خود حسابرسان از این وظایف خود کاملا اطلاع دارند.

 
۳- آیا موجودی‌گیری امر مهمی در کار حسابرسی تلقی می‌شود یا کار فرمالیته‌ای بیش نیست که باید کاربرگ‌های آن حتما در پرونده حسابرسی موجود باشد؟

 

 

نظر به اینکه در بیشتر شرکت‌های تولیدی، موجودی‌ها یکی از بزرگ‌ترین اقلام ترازنامه پایان سال مالی را تشکیل می‌دهد، بنابراین باید توجه خاص به امر موجودی‌گیری داشت و حسابرسان مواظب باشند که یکی از حساب‌هایی که برای هرگونه حساب سازی بسیار مناسب و مستعد است، حساب موجودی‌های پایان سال مالی است.

 

گارو هوانسیان فر – عضو پیوسته انجمن حسابداران خبره مدیریت انگلستان

منبع : روزنامه دنیای اقتصاد

 

دانلود برنامه آزمون کنترل موجودی کالای پایان دوره

دانلود چک لیست نظارت بر انبارگردانی

دانلود نظارت بر انبارگردانی

 

 


برچسب ها: