هزینه در حسابداری دولتی

دسته: حسابداری
بدون دیدگاه
چهارشنبه - ۱۶ تیر ۱۳۹۵
هزینه در حسابداری دولتی

هزینه عبارت از پرداخت هایی است که به طور قطعی به ذینفع در قبال تعهد یا تحت عنوان کمک یا عناوین مشابه با رعیات قوانین و مقررات صورت می گیرد.

هزینه در حسابداری دولتی : حسابداری دولتی عبارت است از مجموعه قوانین ، مقررات و روشها توام با دانش  حسابداری که ذیحساب های دستگاه های اجرای در رابطه با فعالیتهای مالی خود حسب مورد مکلف به رعایت و به کارگیری آن می باشند.

 

 

مجموعه قوانین و مقررات ، بر استانداردهای حسابداری مقدم هستند.
در طرح و تنظیم سیستم حسابداری دولتی باید کلیه قوانین ، لحاظ گردد یعنی دانش حسابداری با توجه به قوانین و مقررات به کار گرفته می شود.
در کشور ما قسمت عمده بخش عمومی به دستگاه عمومی به دستگاه های دولتی اختصاص دارد که در دو دهه اخیر از رشد و توسعه فوق العادهای برخوردار بوده است.افزایش بهای نفت ، ملی شدن شرکتهای تولیدی ، خدماتی و اعتباری بخش خصوصی و همچنین پیدایش نهادهای خود جوش از بطن انقلاب ، از جمله عوامل موثر در این توسعه اند.

 
عوامل فوق الذکر موجب گردید تا طیف وظایف و مسئولیتهای دولت پیچیده تر وسیع تر ، متنوع تر و تخصصی تر از گذشته شود.این توسعه در افزایش بودجه کل کشور تاثیر بسزایی داشته است. با نگرش در روند تصاعدی بودجه کل کشور در طی سنوات گذشته ، این رشد گویاتر بیان  می شود.

 

 

به عنوان مثال ، در قانون بودجه سال 1346کل کشور جمعا به مبلغ دویست و هفده میلیارد و دویست و سی و یک میلیون و نهصد و ده هزار ریال(000/910/231/217) منابع و مبالغ بر همین رقم مصارف تصویب شده است. در حالی که در قانون سال 1380 کل کشور جمعا مبلغ چهار صد و پنجاه و پنج هزار و نهصد و هفتاد و هشت میلیارد و دویست و هفت میلیون و نهصد و سی و پنج هزار ریال (000/935/207/975/455) منابع و معادل همین رقم مصارف به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است.

 

 

بدین ترتیب می توان گفت که بودجه کل کشور و عملکرد آن ، مفهوم و معنایی بس وسیع تر وعمیق تر از برنامه کار و یک صورت حساب مالی ساده برای دولت دارد

 

 

کاربرد حسابداری دولتی  و اهداف آن:
نظر به این که کلیه فعالیتهای مالی دستگاه اجرایی ، علی القاعده میبایست  به موقع در دفاتر دستگاهای اجرایی ثبت شود و نیز گزارشات مالی در مواعد مقرر تهیه و تنظیم و نسخه اول آن جهت رسیدگی به دیوان محاسبات کشور و نسخه دوم آن پس از تایید دیوان محاسبات جهت تهیه و تنظیم صورتحساب عملکرد بودجه کل کشور به وزارت امور اقتصاد و دارایی ارائه ارائه شود ، تا وزارت مزبور در مهلت تعیین شده ، نسبت به تهیه صورتحساب  مذکور اقدام و آن را از طریق دیوان محاسبات کشور به مجلس شورای اسلامی و از این طریق به استحضار ملت ایران برساند.

 

 

اصطلاحات حسابداری دولتی:

1-  دستگاه اجرایی:

منظور از دستگاه های کلیه وزارتخانه ها ، سازمانها ، موسسات ، شرکتهای دولتی و سایر واحدها ، که به نحوی از اتحاء از بودجه کل کشور استفاده می نمایند.

 
الف) وزارتخانه:

واحد سازمانی مشخصی است که به موجب قانون به این عنوان شناخته شده یا میشود . از نظر سازمانی،وزارتخانه بزرگترین دستگاه اجرایی محسوب میشود و در راس هرمی سازمانی آن وزیر قرار گرفته که در قبال مجلس مسئولیت مستقیم دارد.

 
ب) موسسه دولتی:

واحد سازمانی مشخصی است که به موجب قانون ایجاد و زیر نظر یکی از قوای سه گانه(قوه مقننه؛قوه مجریه؛قوه قضائیه) اداره میشود و عنوان وزارتخانه ندارد.

  تداوم فعالیت: فرض یا واجب؟

 
ج) شرکت دولتی:

واحد سازمانی مشخصی است که به اجازه قانون به صورت شرکت ایجاد شود و یا به حکم قانون و یا دادگاه صالح ملی شده یا مصادره شده به عنوان شرکت دولتی شناخته شده باشد و بیش از 50 درصد سرمایه آن متعلق به دولت باشد.

 
د) موسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی:

موسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی از این قانون واحد سازمانی مشخصی است که با اجازه  قانون به منظور ایجاد وظایف و خدماتی که جنبه عمومی دارد تشکیل شده و یا میشوند.

اعتبار:عبارت از مبلغی است که برای مصرف یا مصارف معینی به منظورنیل به اهداف واجرای برنامه های دولت به تصویب مجلس شورای اسلامی می رسد.

 

اعتبارات جاری
اعتبارات عمرانی

 
تخصیص اعتبار:
عبارتست از تعیین حجم اعتباری که برای یک دوره معین در طی سال مالی به منظور انجام هزینه، در جهت اجرای برنامه ها و عملیات و سایر پرداختهای مورد لزوم هر یک از دستگاههای اجرایی از محل اعتبارات مصوب آنها ، توسط کمیته تخصیص ، برآورد و تصویب می گردد.

 

 

فصول هزینه:

نوع هزینه را در داخل بودجه  و یا قسمتی از فعالیت یک وزارتخانه یا موسسه دولتی مشخصی می کند.
بدین مفهوم،هزینه های دولت که اعتبار آن در بودجه کل کشور پیش بینی و تصویب می شود با توجه به تجانس و سنخیت آنها در 7 گروه اعتبارات هزینه ای و اعتیارات تملک داراییها سرمایه ای به تفکیک ، طبقه بندی و نشانه گذاری میشوند،هر گروه تحت عنوان «فصل»نامیده میشود.

 
درآمد عمومی:

عبارتست از درآمد های وزارتخانه ها و موسسات دولتی و مالیات و سود سهام شرکتها ی دولتی و درآمد حاصل از انحصارات و مالکیت  و سایر درآمدهایی که در قانون بودجه کل کشور تحت عنوان درآمد عمومی منظور میشوند.

 

 

درآمد اختصاصی:

عبارتست از درآمدهایی که به موجب قانون برای مصرف یا مصارف خاص در بودجه کل کشور تحت عنوان درآمد اختصاصی منظور می گردد.

 

 

درآمد شرکتهای دولتی:

عبارتست از درآمدهایی که در قبال ارئه خدمت و یا فروش کالا و سایر فعالیتهایی که شرکتهای مذکور به موجب قوانین و مقررات مجاز به انجام آنها  هستند، عاید آن شرکتها می گردد.

 

 

سایر منابع تامین اعتبار:

سایر منابع تامین اعتبار عبارتند از منابعی که تحت عنوان وام،انتشار اوراق قرضه،برگشتی از پرداختهای سالهای قبل و عناوین مشابه در قانون بودجه کل کشور پیش بینی میشود و ماهیت درآمد ندارد.
دریافتهای دولت:

عبارتست از کلیه وجوهی که تحت عنوان در آمد عمومی و در آمد اختصاصی ودر آمد شرکتهای دولتی و سایر منابع اعتبار و سپرده ها و هدایا به استثنای هدایایی که برای مصارف خاصی اهداء میگردد ومانند اینها وسایروجوهی که به موجب قانون باید در قانون باید در حسابهای خزانه داری کل متمرکز شود.

 

 

وجوه عمومی:

عبارت از نقدینه های مربوط به وزارتخانه ها و موسسات وشرکتها و نهادهای دولتی و موسسات وایسته به سازمانهای مذکور که متعلق حق افراد و موسسات خوصوصی نیست وصرف نظر از نحوه و منشاء تحصیل آن منحصرا برای مصارف عمومی به موجب قانون قابل دخل و تصرف میباشد.
مراحل انجام هزینه  طبق  قانون محاسبات عمومی کشور، به مراحلی گفته می شود که به ترتیب و بر طبق مقررات و با تایید و نظارت مقامات مسئول یک دستگاه دولتی باید طی شود تا کالایی تحویل و یا خدمتی انجام گیرد و یا به طور کلی دینی بر ذمه دولت ایجاد شود. مراحل هزینه ( خرج) در دستگاهای دولتی ایران عبارت است از:

  تفاوت های بین حساب صندوق و تنخواه گردان

 
تشخیص:
عبارت است از تعیین و انتخاب کالا و خدمات و سایر پرداخت هایی که تحصیل یا انجام آنها برای نیل به اجرای برنامه های دستگاه های دولتی ضروری است .

 
نکته : مرحله تشخیص به عهده وزیر وزارتخانه یا رییس دستگاه دولتی و یا مقامات مجاز دستگاه دولتی میباشد.

 
در دستگاه های دولتی برای در خواست کالا یا خدمات از فرم های گوناگونی استفاده میشود. فرم درخواست باید حاوی اطلاعات زیر باشد:

 
نام موسسه دولتی ، نام واحد درخواست کننده ، نوع و مقدار کالا یا خدمت مورد درخواست، شماره و تاریخ صدور برگ درخواست خرید کالا یا خدمت ، نام و امضای مسئول واحد درخواست کننده و مقام مجاوز دستگاه دولتی .
نکته : از انجا که مرحله تشخیص از مراحل اداری انجام هزینه است لذا در سیستم حسابداری ثبت نمی شود.

 
مراحل تشخیص :
واحد تداراکات یا کارپردازی پیشنهاد سایر واحد ها را دریافت میکند.
براورد قیمت تقریبی انجام میشود.
درخواست خرید کالا یا انجام خدمت را تنظیم میکند و در اختیار رئیس دستگاه دولتی قرار میدهد.
بررسی برگ درخواست
در صورت موافقت به واحد امور مالی ارسال مینماید.

 

 

تامین اعتبار:
عبارت است از اختصاص تمام و یا قسمتی از اعتبار مصوب برای هزینه معین

نکته : مسئولیت تامین اعتبار به عهده ذیحساب دستگاه دولتی است.
فرم تامین اعتبار باید حاوی مطالب زیر باشد :

 

 

نوع کالا یا خدمت ، مقدار کالا یا خدمت ، واحد درخواست کننده ، بهای تقریبی کالا یا خدمت ، محل تامین اعتبار ، ردیف و صفحه دفتر اعتبارات که مبلغ بر اورد شده در ان ثبت میگردد، محل امضای ذیحساب و مقام مجاز دستگاه دولتی .

 

 

تعهد:
تعهد یعنی ایجاد دین بر ذمه دولت ناشی از :

 
الف ) تحویل کالا یا انجام دادن خدمت
ب ) اجرای قراردادهایی که با رعایت مقررات منعقد شده باشد.

 
ج ) احکام صاره از مراجع قانونی و ذیصلاح
د ) پیوستن به قراردادهای بین المللی و عضویت در سازمان ها یا مجامع بین المللی با اجازه قانون.

 

برای اثبات تعهد از فرم های زیر استفاده میشود:
قبض انبار                 صورت جلسه تحویل             صورت مقادیر کار انجام شده             گواهی انجام کار

 

 

قبض انبار :  اگر موضوع هزینه خرید کالا باشد به محض تحویل آن به انبار موسسه فرمی حاوی اطلاعات مربوط به نوع کالا ، مقدار کالا ومشخصات کامل آن وتاریخ تحویل آن به انبار تنظیم وبه امضای تحویل دهنده وتحویل گیرنده کالا می رسد که به آن قیض انبار می گویند .
صورت جلسه تحویل کالا :  اگر کالا در خارج از انبار تحویل شود صورت جلسه ای حاوی اطلاعات لازم تنظیم وبه امضای تحویل دهنده و تحویل گیرنده می رسد که که صورت جلسه مذکور مبنای صدور قبض انبار خواهد بود .
صورت مقادیر کالای انجام شده :  در طرح ها و پروژه های عمرانی که اجرای آنها به صورت مقطوع به پیمانکار واگذار می شود میزان کارهای انجام شده ومصالح به کار رفته در فهرستی درج می گردد که به فهرست مقادیر کالاهای انجام شده معروف است وضمیمه صورت وضعیت می گردد .

  مغایرت استانداردهای حسابداری با قوانین مالیاتی

 

 

یعنی هر صورت وضعیت میزانی پیشرفت کار یا اجرای قسمتی از قرار داد را اثبات می نماید وفهرست مقادیر کارهای انجام شده حاوی اطلاعات لازم و در مورد کارهای انجام شده ومصالح به کار رفته از قبیل نوع ،مقدار ، مشخصات فنی وغیره می باشد وآن «صورت متره »نیز می گویند .
گواهی انجام کار : اگر موضوع هزینه انجام خدمت یا کار باشد به محض انجام خدمت یک برگ گواهی انجام کار صادر وبرای اقدام بعدی ارائه می گردد .

 

 

تسجیل:
عبارت است از تعیین میزان بدهی قابل پرداخت به موجب اسناد و مدارک اثبات کننده بدهی

نکته : این مرحله به عهده مقام مجاز دستگاه دولتی میباشد.
در مرحله تسجیل وجه مندرج در فاکتور و یا صورتحساب و یا صورت وضعیت مورد تایید مقام مجاز دستگاه دولتی قرار میگیرد.

 

 

صدور حواله (دستور پرداخت):
اجازه ای است که که کتباً بوسیله مقامات مجاز سازمان دولتی برای تادیه تعهدات و بدهی های قابل پرداخت از محل اعتبارات سازمان در وجه ذینفع صادر می شود.
نکته : چون در حواله مبلغ قابل پرداخت توسط مقام مجاز مورد تایید قرار میگیرد ، بنابراین مرحله تسجیل یعنی میزان بدهی قابل پرداخت با صدور حواله تحقق پیدا میکند.
در فرم حواله اطلاعات زیر درج میشود :
مبلغ قابل پرداخت
محل تامین اعتبار
نوع هزینه
مدارک ضمیمه

 

 

درخواست وجه (نظارت مالی):
سندی است که ذیحساب برای دریافت وجه به منظور پرداخت حواله های صادر شده از محل اعتبارات سازمان که در خزانه موجود می باشد صادر می گردد.
مرحله نظارت مالی ، نظارت قبل از خرج میباشد ک طبق ماده 90 قانون محاسبات عمومی به عهده وزارت امور اقتصادی و دارایی میباشد و از طریق ذیحسابان مستقر در دستگاه های دولتی انجام میشود .

 

 

از انجا که وزارت امور اقتصاد و دارایی زیر نظر قوه مجریه میباشد ، نظارت قبل از خرج را میتوان نوعی حسابرسی داخلی محسوب نمود که به صورت مداوم توسط ذیحسابان که با حکم وزارتخانه مذکور منصوب میشود انجام میگردد.

 
بعد از انجام مرحله نظارت مالی سند هزینه ای تنظیم میگردد که در آن مشخصات کامل هزینه و همچنین اطلاعات مربوط به مراحل خرج در آن بصورت خلاصه ثبت میشود.

 

 

سند هزینه :
فرمی است که خلاصه ای از اطلاعات مربوط به مراحل تشخیص ، تامین اعتبار ، تعهد ، تسجیل و صدور حواله در آن قید میگردد و همراه با مدارک مربوط به مراحل مذکور جهت رسیدگی و اظهارنظر ذیحساب یا معاون او ارسال میگردد.

 
نهایتا زمانی که مندرجات سند هزینه و مدارک ضمیمه ان با قوانین و مقررات مطابقت نموده و به امضای یکی از آنها برسد مرحله نظارت نیز تحقق یافته است.

 

 

پرداخت  (هزینه) :
عبارت از پرداخت هایی است که به طور قطعی به ذینفع در قبال تعهد یا تحت عنوان کمک یا عناوین مشابه با رعیات قوانین و مقررات صورت می گیرد.
مدارک زیر به عنوان سندی برای اثبات پرداخت مورد استفاده قرار خواهد گرفت :

 
گواهی بانک مبنی بر :
انتقال وجه به حساب ذینفع
پرداخت وجه به ذینفع یا قائم مقام قانونی او
حواله در وجه ذینفع یا قائم مقام قانونی او
نکته : کلیه پرداخت های سازمان های دولتی باید از طریق حسابهای بانک و یا صدور چک صورت گیرد.

 


برچسب ها:
دیدگاه ها
صرف نظر از پاسخگویی