حسابرسی عملیاتی

دسته: حسابرسی
بدون دیدگاه
پنج شنبه - ۱۴ مرداد ۱۳۹۵
حسابرسی عملیاتی

اهداف حسابرسی عملیاتی ممکن است خیلی متفاوت باشد و شامل اهداف، ارزیابی اثربخشی، صرفه اقتصادی و کارایی برنامه؛ کنترل‎های داخلی؛ رعایت قوانین و مقررات؛ و تحلیل وضعیت آتی می‎باشد.

 

 حسابرسی‎ عملیاتی ‎به ‎عنوان خدماتی ‎تعریف شده است ‎که فراهم‎کننده اطمینان یا نتیجه‎گیری‎هایی بر مبنای ارزیابی شواهد کافی و مناسب در مقایسه با معیارهای موجود مانند الزامات خاص، شاخص‎ها یا فعالیت‎های تجاری معین می‎باشد.

 

 

حسابرسی‎های عملیاتی فراهم‎کننده تحلیل‎های عینی است تا مدیریت و ارکان راهبری و دستگاه‌های نظارتی بتوانند از این اطلاعات به ‌منظور بهبود عملکرد یا عملیات برنامه ، کاهش هزینه‎ها، تسهیل تصمیم‎گیری توسط اشخاص مسئول نظارت یا انجام اقدام اصلاحی و کمک در پاسخگویی عمومی استفاده کنند. گزارشگری اطلاعات بدون رعایت استانداردهای حسابرسی عملیاتی ، در‌واقع حسابرسی عملیاتی نمی‌باشد، اما خدمات غیرحسابرسی است که توسط یک مؤسسه حسابرسی ارائه می‎شود.

 

 

یک حسابرسی که طبق استانداردهای حسابرسی عملیاتی انجام ‎می‌شود، اطمینان معقول فراهم می‎کند که حسابرسان شواهد کافی و مناسب برای پشتیبانی از نتیجه‌گیری‌های به ‌دست آمده را کسب کرده‎اند. بنابراین، کفایت و مناسب بودن شواهد لازم و آزمون‎های شواهد بر مبنای اهداف و نتایج حسابرسی، متفاوت خواهد بود.

 

 

حسابرسی عملیاتی، فرآیندی پویا است که شامل در نظر گرفتن استانداردهای لازم‎الاجرا در سرتاسر جریان حسابرسی است. ارزیابی مستمر اهداف، خطر، روش‎ها و شواهد در جریان انجام حسابرسی، تصمیم‎گیری حسابرسان درباره آنچه که باید گزارش شود و زمینه مناسب برای بیان نتیجه‌گیری‌های حسابرسی، شامل بحث درباره کافی و مناسب بودن شواهدی که مبنای این نتیجه‎گیری‎ها قرار گرفته است را تسهیل می‎کند.

 

 

نتیجه‎گیری‎های حسابرسی عملیاتی به‎گونه‎ای منطقی از این عناصر ناشی می‎شود و دربردارنده ارزیابی یافته‎های حسابرسی و آثار آن است.

 

 

اهداف حسابرسی عملیاتی ممکن است خیلی متفاوت باشد و شامل اهداف، ارزیابی اثربخشی، صرفه اقتصادی و کارایی برنامه؛ کنترل‎های داخلی؛ رعایت قوانین و مقررات؛ و تحلیل وضعیت آتی می‎باشد.

 

 

این اهداف کلی الزاماً با یکدیگر ناسازگار نیستند. بنابراین، حسابرسی عملیاتی ممکن است بیش از یک هدف کلی داشته باشد. برای نمونه، یک حسابرسی عملیاتی با هدف اولیه اثربخشی برنامه ممکن است شامل هدف اساسی ارزیابی کنترل‎های داخلی برای تعیین دلایل نبود اثربخشی برنامه یا چگونگی توانایی بهبود اثربخشی نیز باشد.

 

 

اهداف حسابرسی اثربخشی و نتایج برنامه اغلب با اهداف صرفه اقتصادی و کارایی ارتباط متقابل دارد. اهداف حسابرسی که بر اثربخشی و نتایج برنامه تمرکز دارد، به ‎طور معمول میزان دستیابی برنامه به مقاصد و اهداف خود را اندازه‎گیری می‎کند. اهداف حسابرسی که بر صرفه اقتصادی و کارایی تمرکز دارد، هزینه‎ها و منابع مصرف شده برای دستیابی به نتایج برنامه را پیگیری می‎کند. نمونه‎هایی از اهداف حسابرسی در این گروه‎ها به ‌شرح زیر است:

 

در ادامه بخوانید:  سمت حسابرسی و سمت بازرسی

 

الف-      ارزیابی میزان دستیابی به مقاصد و اهداف قانونی، مقرراتی یا سازمانی؛

ب-       ارزیابی توانایی نسبی رویکردهای جایگزین برای عملکرد بهتر برنامه یا حذف عوامل مانع اثربخشی برنامه؛

پ-       تحلیل اثربخشی هزینه‎های متحمل شده مربوط به یک برنامه یا فعالیت؛

 

 

ت-       تعیین اینکه آیا نتایج مورد انتظار از یک برنامه به ‌دست آمده است یا نتایجی حاصل شده است که با اهداف برنامه سازگار نمی‌باشد.

ث-       تعیین وضعیت یا شرایط موجود عملیات برنامه یا پیشرفت در اجرای الزامات قانونی؛

ج-        تعیین اینکه آیا برنامه، دسترسی عادلانه به منابع عمومی یا توزیع آن با رعایت محدودیت‎های قانونی را فراهم می‎کند یا خیر؛

 

 

چ-        ارزیابی میزانی که برنامه با سایر برنامه‎های مرتبط دارای تداخل، همپوشانی یا ناسازگاری بوده است؛

ح-        ارزیابی اینکه آیا واحد مورد حسابرسی از روش‎های تدارکاتی مناسب استفاده می‎کند یا خیر؛

خ-        ارزیابی اتکا‌پذیری، اعتبار یا مربوط بودن مقیاس‎های ارزیابی عملکرد در مورد اثربخشی و نتایج یا صرفه اقتصادی و کارایی برنامه؛

 

 

د-         ارزیابی اتکا‌پذیری، اعتبار یا مربوط بودن اطلاعات مالی در رابطه با عملکرد یک برنامه؛

ذ-         تعیین اینکه آیا منابع (داده‎های) دولت با هزینه‎های قابل‎ پذیرش و طبق برنامه زمان‎بندی و ملاحظات کیفی به ‌دست آمده است یا خیر؛

ر-         تعیین اینکه آیا ارزش مناسب بر مبنای هزینه یا مبلغ پرداختی یا بر مبنای مبلغ درآمد دریافتی به ‌دست آمده است یا خیر؛

 

 

ز-         تعیین اینکه آیا خدمات و منافع دولتی برای افرادی که حق دسترسی به اینگونه خدمات و منافع را دارند، قابل دسترس است یا خیر؛

ژ-         تعیین اینکه آیا حق‎الزحمه‎های تعیین شده هزینه‎ها را پوشش می‎دهد یا خیر؛

 

 

س-       تعیین اینکه آیا هزینه‎های هر واحد از برنامه می‎تواند کاهش داده شود یا بهره‎وری آن می‎تواند افزایش داده شود یا خیر و چگونه؛ و

ش-       ارزیابی اتکا‌پذیری، اعتبار و مربوط بودن پیشنهادهای بودجه یا درخواست‎های بودجه به ‎منظور کمک به مراجع ذیصلاح در فرآیند تصویب بودجه.

در ادامه بخوانید:  خدمات همزمان حسابرسی داخلی،مستقل و عضویت در کمیته حسابرسی

 

 

 

اهداف حسابرسی کنترل‎های داخلی به ارزیابی اجزای تشکیل‎دهنده سیستم کنترل‎های داخلی یک سازمان مربوط می‎شود که به ‌منظور فراهم نمودن اطمینان معقول در مورد دستیابی به عملیات اثربخش و کارآمد، گزارشگری مالی و عملیاتی قابل اتکا و رعایت قوانین و مقررات لازم‎الاجرا طراحی شده است. اهداف کنترل‎های داخلی همچنین ممکن است هنگام تعیین علت رضایت‎بخش نبودن عملکرد برنامه مربوط باشد.

 

 

کنترل‎های داخلی شامل طرح‎ها، سیاست‎ها، روش‎ها و شیوه‎های استفاده شده به ‌منظور دستیابی به مأموریت، مقاصد و اهداف سازمان است. کنترل‎های داخلی شامل فرآیندها و روش‎هایی برای برنامه‎ریزی، سازماندهی، هدایت و کنترل عملیات برنامه و سیستم مدیریت برای اندازه‎گیری، گزارشگری و نظارت بر عملکرد برنامه است.

 

 

 

نمونه‎هایی از اهداف حسابرسی مربوط به کنترل‎های داخلی شامل ارزیابی میزان اطمینان معقولی است که کنترل‎های داخلی فراهم می‎کند، از این نظر که آیا:

 

 

الف-      مأموریت‎ها، مقاصد و اهداف سازمان به‌گونه‌ای اثربخش و کارا انجام شده و یا به ‌دست آمده است؛

ب-       منابع بر طبق قوانین، مقررات یا سایر الزامات مصرف شده است؛

 

پ-       منابع، شامل اطلاعات حساس قابل دسترس یا ذخیره شده خارج از محدوده فیزیکی سازمان، در برابر دسترسی، استفاده و واگذاری غیرمجاز محافظت شده است؛

 

ت-       اطلاعات مدیریت، مانند مقیاس‎های سنجش عملکرد و گزارش‎های عمومی، برای پشتیبانی از عملکرد و تصمیم‎گیری، کامل، دقیق و هماهنگ است؛

 

 

ث-       اطلاعات یکپارچه از سیستم‎های رایانه‎ای به ‌دست آمده است؛ و

ج-        برای رویارویی با پیشامدهای احتمالی مرتبط با سیستم‎های اطلاعاتی، برنامه‎ریزی لازم جهت تهیه نسخه پشتیبان به ‌منظور پیشگیری از اختلال غیرمجاز در فعالیت‎ها و وظایفی که سیستم‎ها پشتیبان آن است، صورت می‎پذیرد یا خیر.

 

 

 

اهداف حسابرسی رعایت به معیارهای رعایت مقرر شده توسط قوانین، مقررات، مفاد قراردادها و موافقت‎نامه‎های کمک‎های بلاعوض و سایر الزامات مربوط می‎شود که می‎تواند تحصیل، محافظت، استفاده و واگذاری منابع واحد مورد حسابرسی و نیز کمیت، کیفیت، به ‎موقع بودن و هزینه خدمات ارائه شده توسط آن واحد را تحت تأثیر قرار دهد؛ اهداف رعایت شامل تعیین این موضوع است که آیا:

 

 

الف-      هدف کلی برنامه، شیوه اجرای آن، خدمات ارائه شده، پی‎آمدها، یا جامعه‎ای که از خدمات استفاده می‎کند بر طبق قوانین، مقررات، مفاد قراردادها، موافقت‎نامه‎های کمک‎های بلاعوض و سایر الزامات می‎باشد؛

در ادامه بخوانید:  تفاوت حسابداری و حسابرسی

 

 

ب-       توزیع و ارائه خدمات و مزایای دولت بر مبنای شایستگی فردی شهروندان دریافت‎کننده آن خدمات و مزایا انجام می‎شود؛

پ-       هزینه‎های انجام شده یا پیشنهادی بر طبق قوانین، مقررات و مفاد قراردادها یا موافقت‎نامه‎های کمک‎های بلاعوض می‎باشد؛ و

ت-       درآمدهای دریافتی بر طبق قوانین، مقررات و مفاد قراردادها یا موافقت‎نامه‎های کمک‎های بلاعوض می‎باشد یا خیر.

 

 

 

اهداف حسابرسی تحلیل وضعیت آتی، تحلیل‎ها یا نتیجه‎گیری‎هایی را درباره اطلاعاتی که بر مبنای مفروضات مربوط به رویدادهای احتمالی آتی است، همراه با اقدامات احتمالی که واحد مورد حسابرسی ممکن است در برخورد با رویدادهای آتی انجام دهد، ارائه می‎کند. نمونه‎هایی از اهداف مربوط به این کار شامل فراهم‎ نمودن نتیجه‎گیری‎هایی بر مبنای موارد زیر است:

 

 

الف-      روندهای جاری و پیش‎بینی شده و تأثیر بالقوه آتی بر برنامه‎ها و خدمات دولت؛

ب-       برنامه‎ها یا سیاست‎های جایگزین شامل پیش‎بینی پی‎آمدهای برنامه با توجه به مفروضات گوناگون؛

پ-       پیشنهادهای مرتبط با سیاست‎ها یا قوانین شامل مزایا، معایب و تحلیل دیدگاه‎های افراد ذینفع؛

 

 

ت-       اطلاعات آتی تهیه شده توسط مدیریت؛

ث-       بودجه‎ها و پیش‎بینی‎هایی که مبتنی بر موارد زیر است:

 

 

 

مفروضاتی درباره رویدادهای آتی مورد انتظار؛

1.      واکنش مورد انتظار مدیریت نسبت به رویدادهای آتی پیشگفته، و

ج-        مفروضات مدیریت که مبنای اطلاعات آتی قرار گرفته است.

 

 

 

واژه “برنامه” در این استاندارد برای اشاره به واحدها، سازمان‌ها، برنامه‌ها، فعالیت‌ها و وظایف دولتی، استفاده شده است.
در زمینه حسابرسی‌های عملیاتی، واژه “کنترل داخلی” در این استاندارد با واژه کنترل مدیریت مترادف است و همه جنبه‌های عملیات یک واحد (عملیاتی، مالی و رعایت) را پوشش می‌دهد.

 

 

 


برچسب ها: