انواع مالیات بر ارزش افزوده

دسته: ارزش افزوده
بدون دیدگاه
شنبه - ۲۶ تیر ۱۳۹۵
انواع مالیات بر ارزش افزوده

مالیات بر ارزش افزوده از نوع مصرفی، که کمترین پایه‌ی مالیاتی را ایجاد می‌کند، یک مالیات عمومی بر مصرف است (در صورتی که از اصل مبدأ استفاده شود، خالص صادرات را نیز در بر می‌گیرد). بنابراین، در بین سه روش مذکور، اکثر کشورها معمولاً این روش را بر می‌گزینند.

 

قبل از معرفی انواع مالیات بر ارزش افزوده، لازم است که مفهوم «تولید ناخالص داخلی» مطرح شود.

 

 

تولید ناخالص داخلی، ارزش پولی کلیه‌ی کالاها و خدمات تولید شده در یک کشور، بدون توجه به ملیت صاحبان این عامل،‌ در یک دوره‌ی معین (دوره‌ی یک ساله)، به قیمت جاری می‌باشد. برای محاسبه «تولید ناخالص داخلی» از دو روش زیر استفاده می‌شود:

 

الف- «روش ارزش افزوده به قیمت عوامل تولید» که، حاصل جمع کلیه‌ی ارزش افزوده‌های ایجاد شده، توسط تمامی بخش‌های اقتصادی یک کشور با کسر کارمزد احتسابی، می‌باشد.

 

ب- «روش مخارج به قیمت بازاری» که، از حاصل جمع کلیه‌ی هزینه‌های مربوط به بخش خصوصی و دولتی، مخارج سرمایه‌گذاری و خالص صادرات در یک اقتصاد، بدست ‌می‌آید. در نظام مالیات بر ارزش افزوده، برای مشخص نمودن پایه‌ی مالیاتی از تولید ناخالص داخلی به «روش مخارج به قیمت بازاری» استفاده می‌شود.

 

۱– مالیات بر ارزش افزوده از نوع تولیدی:

 

در روش «مالیات بر ارزش افزوده از نوع تولیدی»، مالیات کلی بر فروش اعمال می‌شود. این نوع مالیات هم بر کالاهای مصرفی و هم کالاهای سرمایه‌ای اعمال می‌گردد. یعنی به خرید کالاهای سرمایه‌ای توسط بنگاه اقتصادی، اعتبار مالیاتی تعلق نمی‌گیرد.

در ادامه بخوانید:  ماده 39 مالیات ارزش افزوده

 

 

از آنجایی که در مالیات بر ارزش افزوده از نوع تولیدی، هزینه‌ی کالاهای سرمایه‌ای نیز مشمول مالیات می‌شود، ممکن است انگیزه‌ی سرمایه‌گذاری به دلیل بالا رفتن هزینه‌های سرمایه‌گذاری کاهش یابد.

 

 

با وجود اینکه این روش دارای پایه‌ی مالیاتی گسترده‌ای است و باعث ایجاد درآمد بیشتر برای دولت می‌شود، به دلیل برخی از اهداف مدنظر از جمله نقش نظام مالیاتی در تشویق به سرمایه گذاری، از این روش صرف نظر شده است

 

 

 

۲- مالیات بر ارزش افزوده از نوع درآمدی:

 

«مالیات بر ارزش افزوده از نوع درآمدی»، مالیات بر فروش تولید خالص کالاها می‌باشد. در این نوع از مالیات بر ارزش افزوده، استهلاک از پایه‌ی مالیات کسر شده و سرمایه‌گذاری خالص مشمول مالیات می‌شود. این روش نسبت به روش مالیات بر ارزش افزوده‌ی تولیدی، پایه مالیاتی کوچک‌تری دارد اما همچنان به بخش تولید و سرمایه‌گذاری در اقتصاد، تحمیل می‌شود

در ادامه بخوانید:  استرداد موقت مالیات و عوارض ارزش افزوده صادر کنندگان کالا

 

 

۳- مالیات بر ارزش افزوده از نوع مصرف:

 

«مالیات بر ارزش افزوده از نوع مصرف»، بر مبنای کالاها و خدمات مصرفی می‌باشد، و کلیه‌ی مخارج سرمایه‌گذاری ناخالص از پایه‌ی مالیاتی حذف می‌شود. در این نوع مالیات بر ارزش افزوده، سرمایه‌گذاری و استهلاک از شمول پایه‌ی مالیاتی خارج شده است؛ یعنی در این حالت بار مالیاتی از تولید به مصرف انتقال یافته است.

 

 

این امر باعث بالا رفتن انگیزه‌ی سرمایه‌گذاری و تولید در اقتصاد می‌شود. بنابراین اکثر کشورهای اجرا کننده‌ی نظام مالیات بر ارزش افزوده از این روش استفاده می‌کنند. مقایسه سه نوع مالیات بر ارزش افزوده در بین سه نوع مالیات، مالیات بر ارزش افزوده از نوع تولیدی، وسیع‌ترین پایه‌ی مالیاتی و مالیات بر ارزش افزوده از نوع مصرفی، کمترین پایه‌ی مالیاتی را ایجاد می‌کند.

 

چون مالیات تولیدی، خریدهای ناخالص کالاهای سرمایه‌ای (بدون مستثنی کردن استهلاک) را شامل می‌شود، موانعی در برابر سرمایه‌گذاری ایجاد می‌کند.

 

از آن گذشته، در صورتی که محاسبه‌ی مالیات بر ارزش افزوده به روش صورت حساب انجام گیرد، در مورد آن دسته از فعالیت‌ها که موفق به انتقال بخشی از هزینه‌های سرمایه‌ای خود به بعد شوند، وضع این مالیات بر کالاهای سرمایه‌ای، منجر به مالیات چند مرحله‌ای می‌شود که در مالیات بر ارزش افزوده از نوع درآمدی، این مسئله در حد کمتری به وجود می‌آید.

در ادامه بخوانید:  حذف مالیات بر ارزش افزوده بیمه شخص ثالث

 

در بین سه روش فوق، مالیات بر ارزش افزوده از نوع مصرفی، که کمترین پایه‌ی مالیاتی را ایجاد می‌کند، یک مالیات عمومی بر مصرف است (در صورتی که از اصل مبدأ استفاده شود، خالص صادرات را نیز در بر می‌گیرد). بنابراین، در بین سه روش مذکور، اکثر کشورها معمولاً این روش را بر می‌گزینند.

 

البته استفاده از این روش، بالاترین نرخ مالیات را برای ایجاد بازده درآمدی مطلوب لازم دارد و به همین علت برخی کشورها کوشش می‌کنند مبنای مالیات بر ارزش افزوده از نوع مصرفی را به وسیله‌ی مالیات پذیر کردن بخشی از کالاهای سرمایه‌ای گسترش دهند.

 

 





برچسب ها: